Ambalaj ve baskı sözlüğü
Kutu ve etiket tasarlarken karşınıza çıkan terimlerin kısa tanımları. Her girdi tek cümlelik net bir tanımla başlar, sonra ayrıntıya ve ilgili rehbere bağlanır.
Kesim ve yapı
Bıçak izi (dieline)
Bıçak izi, yani dieline, bir ambalajın düz açılımını gösteren üretim çizimidir. Kesim, kat ve yapıştırma hatları kutunun ya da etiketin nasıl kesilip katlanacağını anlatır. Tasarımcı grafiği bu hatların üzerine yerleştirir, matbaa da kesim kalıbını aynı hatlardan hazırlar. Bu yüzden ölçü ve yapı baştan doğru olmalıdır.
Pilyaj
Pilyaj, kartonun katlanacağı çizgi boyunca açılan hafif bir oluktur. Karton kesilmez, yalnızca ezilir; böylece düzgün ve kontrollü bükülür, kat yerinde çatlama ve dalgalanma azalır. Bıçak izinde kat hattı olarak gösterilir ve kesim hattından ayrı çizilir. Doğru pilyaj, kutunun temiz ve düzgün durmasını sağlar.
Taşma payı (bleed)
Taşma payı, rengin ya da görselin kesim hattının dışına doğru taşırıldığı ek banttır. Kesim milimetrik kayabildiği için bu pay olmazsa kenarda beyaz bir çizgi kalabilir. Payın ölçüsünü matbaa belirtir; tek bir evrensel değer yoktur. Güvenlik payı ise bunun tersidir: metin ve logo için kesimden içeride ayrılan alandır.
Yapıştırma kulağı
Yapıştırma kulağı, katlanır kutunun yan duvarını kapatmak için açılımın kenarında bırakılan dar şerittir. Tutkal bu şeride sürülür ve karşı panele yapıştırılır. Üzerine grafik ya da metin konmaz; kutu bu şerit sayesinde düz karton halinden hacimli forma dönüşür. Yeri ve genişliği kutu kalıbına göre değişir.
Renk ve baskı
CMYK
CMYK, baskıda kullanılan dört ana mürekkebin kısaltmasıdır: camgöbeği (cyan), eflatun (magenta), sarı (yellow) ve siyah (key). Renkler üst üste küçük noktalar halinde basılarak karıştırılır ve geniş bir renk aralığı elde edilir. Sonuç ekran renkleriyle birebir aynı olmaz. Baskı öncesi dosyada renk modunun doğru olması bu yüzden önemlidir.
Pantone® / spot renk
Spot renk, dört renkli karışımla üretilmeyip önceden hazırlanmış tek bir mürekkeple basılan renktir. Pantone® bu renklerin en yaygın numaralı kataloğudur. Marka renginin her baskıda aynı kalması gerektiğinde ya da metalik gibi CMYK ile yakalanamayan tonlar istendiğinde tercih edilir. Dosyada ayrı bir kanal olarak tanımlanır.
Yüzey ve son işlem
Kabartma (emboss)
Kabartma, kartonun belirli bir bölümünü kalıpla yukarı doğru yükselterek yüzeyde kabarık bir şekil oluşturmaktır; İngilizcede emboss denir. Tersi, yani çökertme, deboss adını alır. Logoya dokunsal bir derinlik kazandırır ve baskı olmasa bile görünür. Ek bir kalıp gerektirir ve kalıp maliyetini artırır; ince detaylar bu işlemde kaybolabilir.
Selefon (laminasyon)
Selefon, basılı kartonun yüzüne ince bir plastik film yapıştırılarak yapılan laminasyondur. Baskıyı çiziğe, neme ve sürtünmeye karşı korur ve yüzeye parlak, mat ya da yumuşak bir görünüm verir. Baskıdan sonra uygulanan bir son işlemdir. Uygulamayı matbaa yapar ve film seçenekleri matbaaya göre değişebilir.
Soft touch
Soft touch, kadife ya da şeftali kabuğu gibi yumuşak bir his veren özel selefon türüdür. Yüzey mat görünür ve elde belirgin biçimde pürüzsüz bir doku bırakır. Parfüm, kozmetik ve hediye kutularında premium duygusu vermek için tercih edilir. Mat selefondan farkı, görünümden çok dokunuşta yaşanır.
Spot UV
Spot UV, kartonun yalnızca seçili alanlarına sürülen ve ultraviyole ışıkla kurutulan parlak bir vernik kaplamadır. Mat bir zemin üzerinde logo ya da desen gibi bölgeleri parlatarak kontrast ve hafif bir kabarıklık hissi yaratır. Alanın şekli ayrı bir hazırlık gerektirir. Genellikle mat ya da soft touch zeminle birlikte kullanılır.
Varak yaldız (hot foil)
Varak yaldız, ısı ve basınçla kartona aktarılan metalik ya da renkli ince bir film baskısıdır; İngilizcede hot foil denir. Altın, gümüş ya da pigmentli film seçili alanlara basılır ve ışığı yansıtan parlak bir vurgu yaratır. Genellikle logo ve marka adı gibi küçük alanlarda kullanılır.
Malzeme
Karton gramajı (GSM)
Karton gramajı, bir metrekare kartonun gram cinsinden ağırlığıdır ve GSM kısaltmasıyla gösterilir. Gramaj kalınlık ve sertlik hakkında fikir verir ama tek başına belirleyici değildir; aynı gramajdaki farklı kartonlar farklı kalınlıkta ve sertlikte olabilir. Doğru değer ürüne, kutu tipine ve finish planına göre değişir; matbaanız ya da tedarikçiniz belirtir.
Dosya hazırlığı
Baskıya hazır dosya
Baskıya hazır dosya, matbaanın ek bir düzeltme yapmadan doğrudan baskıya alabileceği dosyadır. Kesim, kat ve yapıştırma hatları grafikten ayrıdır, yazılar eğriye çevrilmiş ya da gömülmüştür, görseller yeterli çözünürlüktedir ve renk modu matbaanın istediği gibidir. Her matbaanın kendi şartnamesi olduğu için kesin kuralı matbaanız belirtir.
Vektör ve raster farkı
Vektör dosya çizgi, eğri ve şekilleri matematiksel yollarla tanımlar; raster dosya ise piksel ızgarasından oluşur. Vektör görsel kalite kaybetmeden istenen boyuta büyür, raster büyüdükçe bulanıklaşır. Bıçak izi ve logo gibi keskin hatlar bu yüzden vektör hazırlanır. Fotoğraflar ise rasterdir ve baskıda yeterli çözünürlükte olmalıdır.
Etiket
Sarma etiket
Sarma etiket, şişe, kavanoz ya da tüpün gövdesini çepeçevre saran tek parça etikettir. İki ucu birbirine bindirilerek yapıştırılır ve ürünün çevresi tek bir yüzey olarak tasarlanır. Ön ve arka diye ayrılmış iki etiketli düzenden farkı budur. Bindirme bölgesine kritik logo ve metin gelmemelidir.
Stüdyoda üretmeye başlayın
Brief’inizi yazın, Grapxo baskıya uygun vektör yüzeyi üretsin.